
Mười hai con giáp có ý nghĩa phong phú không chỉ ở
khía cạnh chữ nghĩa mà đã trở thành văn hóa truyền thống ở các nước
phương Đông và ảnh hưởng sâu sắc đến văn hoá của các nước khác trên
thế giới. Chính vì thế, nó luôn là đề tài hấp dẫn, độc đáo và dường
như không thể thiếu trên những con tem Tết. Theo thống kê từ năm 1950
đến năm 1998, gần nửa thế kỷ trôi qua thì có 74 quốc gia trên thế giới
đã phát hành 1.195 mẫu tem mang hình con giáp. Tháng 8/1998, một cuộc
thảo luận quốc tế về tem thư tổ chức tại Ixraen, mười hai con giáp được
bầu chọn là đề tài đứng hàng thứ hai trong bảng xếp hạng 10 đề tài tem
thư lưu hành phổ biến nhất trên thế giới. Tem mười hai con giáp trở
thành tem chúc mừng quen thuộc đối với người sưu tập và ngày càng có
vị trí quan trọng trong hệ thống tem Tết.
Tem con giáp ở mỗi quốc gia đều mang một sắc thái
riêng biệt độc đáo, đậm đà bản sắc dân tộc. Đối với Trung Quốc, được
xem là nước đầu tiên và luôn đứng đầu tiên và luôn đứng đầu về phát
hành về tem con giáp, đã có nhiều mẫu tem đẹp và ấn tượng. Với những
hình thức nghệ thuật truyền thống, tem Tết đã thể hiện được cái thần
của mỗi con giáp, tính phong phú và nguồn cảm hứng bất tận về văn hoá
mười hai.
Trong đợt phát hành tem con giáp lần hai (1992 - 2003),
Trung Quốc đã kết hợp một cách hài hoà giữa nghệ thuật thư pháp với
hình ảnh của những linh vật trong năm. Ở mỗi bọ tem gồm hai mẫu tem,
một mẫu thể hiện con vật trong năm, một mẫu thể hiện nghệ thuật viết
chữ với nội dung tên của từng con vật, và mỗi năm mỗi kiểu chữ đều khác
nhau. Như: năm con rồng viết chữ Long theo lối chữ thảo, năm thỏ viết
chữ Thố theo kiểu chữ hành, năm con khỉ viết theo kiểu chữ triện ...
Không chỉ riêng Trung Quốc, một số nước khác trong
khu vực, kể cả các nước phương Tây (Canada, Mỹ, Australia... ) khi thể
hiện đề tài con giáp cũng thường kết hợp nghệ thuật thư pháp với hình
ảnh linh vật. Một bloc tem điển hình gồm 12 tem của Antillen (vùng Tây
Ấn) phát hành năm 1997 thể hiện rõ ý tưởng này, ứng với mỗi tem là một
chữ Hán viết tên con giáp theo các thể như: triện thư, hành thư, lệ
thư, thảo thư, chân thư... kết hợp với biểu tượng các con vật được vẽ
theo hình kỷ hà, trông vừa cổ nhưng vẫn không kem phần hiện đại.

“Văn hoá mười hai” là phần không thể thiếu trong đời
sống tinh thần của người dân Châu Á, để thưởng thức cái hay, cái đẹp
của văn hóa mười hai này cách đơn giản, hiệu quả nhất là kiêm ngưỡng
cái thần của các con giáp qua những con tem. Nghệ thuật thư pháp được
xem là linh hồn của mỹ thuật Trung Hoa và là di sản văn hóa độc đáo
của nhân loại cùng với “văn hoá mười hai” đã mang lại những giá trị
thẩm mỹ, độc đáo, tạo nên nét đặc sắc của văn hóa phương Đông. Những
con tem chữ ngày Tết này như thay lời chúc mừng một năm mới mọi sự may
mắn và tốt đẹp.
(Tạp chí Tem số 70)