Nghiên cứu các danh mục tem của nhiều nước, ta thấy hầu hết các nước đều in giá con tem bằng tiền của mỗi nước. Một số nước còn có loại tem không đề giá dùng để cung cấp cho binh sĩ hoặc dùng cho yêu cầu nhất thời nào đó.

Riêng đối với Việt Nam, trong danh mục tem 1945 -1990 lại có 3 dạng in giá tem :

Dạng thứ 1 : Tem in giá bằng tiền (Đồng VN), kể cả loại in đè (đồng VN) lên tem Indochine.

Dạng thứ 2 : Tem không in giá tiền nhưng có chữ “ Tem binh sĩ “, “Tem quân đội”, “Tem thương binh” đều có giá trị thay 1 bức thư thường gửi trong nước. Loại này cung cấp cho quân đội và thương binh, hiện nay thôi không phát hành.

Dạng thứ 3 : Tem in giá tiền bằng THÓC trong khoảng thời gian từ cuối 1952 đến 10/1954, bao gồm cả việc in đè giá “THÓC” thay “ĐỒNG” cho một số mẫu tem đã in và phát hành trước đó. Xem bên hình ở dưới cùng.

Có thể nói việc in giá tiền bằng THÓC trên tem bưu chính của Việt Nam là một dạng rất đặc biệt, hiếm hoặc không có trên thế giới, nhiều nhà sưu tập tem đang quan tâm tìm hiểu. Với may mắn là người đã sử dụng những con tem in giá tiền bằng THÓC trước đây, chúng tôi xin nêu một số ý kiến ban đầu về vấn đề này để bạn đọc cùng nghiên cứu, trao đổi.

Vào những năm từ 1948 đến 1954, cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, hệ thống đường xá bị tàn phá nghiêm trọng, điều kiện đi lại, vận chuyển vô cùng khó khăn, hàng hoá không được lưu thông. Vì thế giá cả thị trường thường xuyên biến động và chênh lệch khá rõ giữa các vùng, dẫn đến đồng tiền Việt Nam bị mất giá.

Do tình hình trên, tem bưu chính cũng phải thay đổi giá tiền cho phù hợp. Nhưng vì hoàn cảnh khó khăn trong kháng chiến, phương tiện in không đầy đủ, nghành Bưu Chính không thể in ngay những bộ tem khi cần tăng giá. Có lúc cũng đã phải in đè giá mới, nhưng cũng không dễ dàng trong việc thu hồi tem tại các bưu cục ở khắp nơi...

Để việc sử dụng tem bưu chính thuận tiện trong mọi tình huống biến động của giá cả mà không cần thay đổi giá tiền trên tem đồng thời vẫn tăng được cước phí tuyệt đối tính bằng tiền khi bán tem cho người sử dụng, do đó xuất hiện việc in giá tiền bằng trọng lượng “THÓC” (kilôgam) trên tem bưư chính. Khi bán tem người ta vẫn thu bằng tiền (Đồng VN) tương ứng với giá trị của số lượng thóc ghi trên tem (tính theo giá thóc của chính quyền địa phương quy định tại thời điểm bán tem).

Cách giải quyết như trên thực chất vẫn là tăng giá cước cho phù hợp với giá cả biến đổi theo từng thời gian ở từng địa phương nhất định, nhưng trên con tem lại không thay đổi về mặt trị số trên cơ sở lấy trọng lượng THÓC trên con tem làm giá trị định mức trong cả nước và bảo đảm sự ổn định về doanh thu cước cho nghành Bưu điện. Đó là sự sáng tạo trong quản lý kinh tế của nhà nước Việt Nam ở thời kỳ chiến tranh chống Pháp xâm lược.

Những con tem VN có giá tiền bằng thóc được phát hành từ 1952 đến 1954 trong vùng giải phóng của chính phủ VN DC CH đã trở thành những con tem đặc biệt hiếm có trên thế giới và đang được giới sưu tập trong và ngoài nước tìm kiếm.

Hình ảnh những mẫu tem giá bằng THÓC

Chủ tịch Hồ Chí Minh

Sản xuất - tiết kiệm (0K600, 1K000, 2K000, 5K000)

Chiến thắng Điện Biên Phủ
- Trên nóc hầm Đờ-Cát (nâu, cam)

Ngoài ra còn một số tem liên khu 5, nhưng rất tiếc tôi không có ảnh của chúng. Rất mong ai có ảnh có thể scan lên để mọi người cùng được biết.

Tem Liên khu 5 (Tự In)
Được mùa
- Gánh lúa đi học (sự vụ)
- -nt-
- -nt-
- -nt-
Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Chủ tịch Hồ Chí Minh (sự vụ) 1đ
- Chủ tịch Hồ Chí Minh (sự vụ) 5đ