Thế nào là sưu tập chuyên đề

Từ khi có tem người chơi tem sưu tập sắp xếp từng bộ tem theo thứ tự thời gian phát hành và theo từng nước; Đó là sưu tập truyền thống. Để thu hẹp phạm vi sưu tập, ngưòi chơi tem nghĩ ra cách chỉ sưu tập những tem có hình vẽ giống nhau hoặc nhũng con tem có cùng nội dung, ý nghĩa. Được gọi là sưu tập chuyên đề.

Sưu tập chuyên đề phát triển mạnh từ những năm 1940. ở nước Mỹ gọi là Topical Collection (sưu tập chủ đề nước Pháp gọi là Constructive... (kết cấu), nước Đức gọi là Montive... (chủ đề), nước Anh và nhiều nước khác gọi là Thematic. (chuyên đề) về ý nghĩa có khác nhau chút ít.

Đến năm 1964. Hiệp hội tem quốc tế mới thống nhất dùng danh từ sưu tập chuyên đề (Thematic collection). Trong quá trình phát triển, thực tế đã hình thành 3 phương pháp thuộc phạm vi sưu tập chuyên đề, đó là:

- Sưu tập chuyên đề cùng hình vẽ trên tem.
- Sưu tập chuyên đề cùng mục đích phát hành tem.
- Sưu tập chuyên đề theo chi tiết chuyện kể.

Phương pháp sưu tập chuyên đề cùng hình vẽ là cơ bản và sớm nhất, được phổ cập đầu tiên, sau đó là là phương pháp sưu tập cùng mục đích phát hành. Còn phương pháp sưu tập chuyên đề theo chuyện kể hình thành muộn hơn nhưng lại phát triển nhanh và mạnh thường được giải cao trong triển lãm.

Chọn đề tài của sưu tập chuyên đề

Với cùng một hình vẽ hoặc cùng một mục đích của những con tem thế giới hiện nay đã hình thành nhiều cách chọn đề tài trong đó có khoảng 200 đề tài chính, người chơi tem có thể tùy ý chọn một hoặc nhiều đề tài làm mục tiêu sưu tập, nếu không tìm được đề tài vừa ý có thể sáng tạo đề tài mới. Tem của thế giới có ngàn vạn hình vẽ khác nhau, ví dụ động vật có loài có vú, loài bò sát, loài Chim, ngựa, ong... cũng như vậy thể thao thể dục có chạy, nhảy, ném, bơi, cử tạ, thể dục mềm dẻo... Nước có phong trào chơi tem, người ta thường thăm dò những đề tài có nhiều người ưa thích để các nhà buôn tem theo đó mà lập danh mục tem chuyên đề quảng cáo và bán tem cho người sưu tập.

NHỮNG DIẾN BIẾN CỦA SƯU TẬP TEM CHUYÊN ĐỀ:

Sưu tập chuyên đề cùng hình vẽ:

Loại sưu tập này đã có từ những năm 1930. Tem thế giới thời đó đã có những hình vẽ cụ thể. Ví dụ tem nhân vật có hình quốc vương, tổng thống, người đứng đầu nhà nước hoặc các nhân vật thần thoại Hy Lạp, có tem kỷ niệm các nhà khoa học, nhà văn, nhà hoạt động xã hội các họa sĩ, nhạc sĩ nổi tiếng v.v... Người chơi tem đã không thể sưu tập hay đủ các tem nhân vật mà phải phân loại để lựa chọn trong phạm vi hẹp hơn như chỉ sưu tập tem họa sĩ và nhạc sĩ, hoặc thi sĩ và triết gia. Nhưng đến nay phân loại như vậy lại đã quá rộng, cần phân loại hẹp hơn nữa như chỉ sưu tập tem nhạc sĩ Châu âu, họa sĩ phái ấn tượng, thi sĩ châu Mỹ La tinh v.v... Người sưu tập chuyên đề cùng hình vẽ khi chọn lựa không lấy mục đích phát hành hay mục đích sử dụng tem làm tiêu chuẩn. Ví dụ chuyên đề máy bay: Chỉ cần trên tem có máy bay là sưu tập không kể tem kỷ niệm hàng không hay tem giới thiệu máy bay mới, không kể tem chuyên dùng hàng không hay tem thường. Nhưng tem cùng hình vẽ lại có loại hình vẽ rõ hay hình vẽ ẩn dụ. Hình vẽ rõ là hình vẽ chính của tem còn hình vẽ ẩn dụ là do người sưu tập tự quy định. Ví dụ trong bộ sưu tập nói về mũ đội đầu thì ta thấy không có tem nào có hình vẽ riêng về mũ, nhưng trên tem có xuất hiện nhiều loại mũ khác nhau, thậm chí có cả khăn và nón vì cùng là thứ đội đầu... Cách phân loại sưu tập như vậy là do người chơi tem tự đặt.

Sưu tập chuyên đề cùng mục đích phát hành:

Những tem cùng mục đích phát hành có loại không ghi chữ hoặc tiêu chí mà chỉ căn cứ vào tên tem. Ví dụ tem kỷ niệm Rowland Hill thường không có tiêu chí riêng. Khoảng 20 năm trở lại đây LHQ có nhiều hội nghị hoạt động mang tính quốc tế và đặt ra một số năm kỷ niệm như Năm quốc tế vì trẻ em, Năm quốc tế người tàn tật..., các nước đều phát hành tem để cổ dộng tuyên truyền. Những tem đó phát hành cùng thời gian hoặc cùng năm vì vậy không khó sưu tập. Nhiều hội tem đã cung cấp cho người chơi tem một bảng ghi tên bộ và các nước đã phát hành để sưu tập. Nhưng cũng có những tem khoảng cách quá dài khó kiếm, vì vậy khi sưu tập tem cùng mục đích phát hành phải tìm hiểu rõ ý nghĩa mục đích, khoảng cách thời gian để nắm chắc rồi quyết định.

Sưu tập chuyên đề theo chuyện kể:

Loại này hình thành và xuất phát từ sưu tập chuyên đề cùng hình vẽ nhưng đến nay đã phát triển nhanh và vượt ra ngoài giới hạn của nội dung hình vẽ. Người ta ví sưu tập chuyên đề theo chuyện kể như là dùng tem để kể chuyện. ở đây tem là lời nói, một số bộ trưng bày dùng tem kể chuyện chỉ cần vận dụng tem thích đáng không cần viết nhiều lời. Có người cho rằng dùng tem kể chuyện phải chăng là một bước đột phá và nhảy vọt của hoạt động tem chơi.

Một bộ trưng bày dùng tem sưu tập theo chuyện kể trước hết phải biên soạn câu chuyện sao cho có lớp lang, có mở đầu, có kết luận... rồi căn cứ vào chuyện mà tìm tem. So với 2 phương pháp sưu tập trên thì đây là sự cải cách lớn. Sưu tập không hạn chế về nước hay năm tháng phát hành, không hạn chế về hình vẽ tem hay mục đích phát hành tem; tạo cho người chơi tem một không gian và thời gian rộng thoáng.

Trường hợp này chơi tem đã không hoàn toàn là thể hiện bằng tem và bưu phẩm, mà tem và bưu phẩm là vật chuyển tải câu chuyện, là công cụ tự thuật, còn nội dung chủ đề tư tưởng lại do chính người chơi tem sáng tạo.

Ngoài ra bạn có thể xem thêm một bài khác về tem chuyên đề =>> (Click vào đây)

(Tạp chí tem)