Cơ quan bưu chính nhiều nước đang mượn sự giúp đỡ ấn loát khoa học kỹ thuật hiện đại, mượn đặc trưng của con tem để đáp ứng  nhu cầu đa dạng của các cá nhân trong xã hội, nhưng không thay đổi thuộc tính cơ bản của con tem là bằng chứng thanh toán cước phí.

Hình thái biểu hiện cá nhân trên con tem là con tem có một tem chính có in cước phí như những con tem khác, nhưng ngoài ra còn có sự kết hợp phần phụ của con tem ở bên phải, bên trái hoặc bên dưới của con tem chính. Con tem phụ này có một hình ảnh cá nhân, mới có thể cùng cấu thành với con tem chính làm nên một con tem cá nhân hoàn chỉnh.

Đặc trưng của tem cá nhân chỉ biểu hiện ở trên khu vực phụ của con tem. Nó lấy cước phí đang có trên tem chính để sử dụng nhưng không bào giờ được phép lấy phần phụ cá nhân của con tem làm cước phí để sử dụng.

Chủ đồ án Tem cá nhân thích hợp với đề tài sử dụng, đặc trưng của phần tem phụ, chủ yếu biểu hiện về các mặt lễ tiết, hoạt động khánh chúc và các hoạt động dịch vụ kinh doanh tương đối quan trọng, hoạt động văn hoá lớn, hoạt động du lịch lớn, hoạt động thi đấu thể dục thể thao, hoạt động lễ hội dân gian, ngày thành lập xí nghiệp, tuyên truyền bảo vệ môi trường...

Tem cá nhân có thể làm vật sưu tập, lại có thể để mọi người dùng gửi thư phổ thông. Cộng đồng sử dụng không chỉ bó hẹp trong giới sưu tập mà còn mở rộng ra các tầng lớp trong xã hội. Do giá mặt của con tem mua tương đối cao, phần đông cá nhân đặt cơ quan bưu chính làm là để làm vật kỷ niệm và làm tặng phẩm.

Tem cá nhân được sử dụng như quà tặng kỉ niệm bạn bè

Nhìn ra nước ngoài

Tem cá nhân bắt đầu ra đời ở Hunggari tháng 3 năm 1999. Mấy năm nay, Bưu chính Canada, Anh, Bỉ, Thuỵ Sĩ, Hương Cảng, Triều Tiên, Ấn Độ, Úc, Hoà Lan, Inonesia, Newzeeeland, Singapore, Nhật, Bồ Đào Nha v…v… lần lượt cung cấp dịch vụ này cho dân chúng sử dụng, thu được nhận xét tốt của người tiêu dùng.

Được Tổng cục Bưu chính giao quyền, loại nghiệp vụ này đầu tiên do Tổng công ty sưu tập tem Trung Quốc thử nghiệm vào 22-08-2001. Con tem Trung Quốc dùng kỹ thuật in ấn kỹ thuật số hiện đại, in thêm đặc trưng cá nhân vào phần phụ tem để trắng, cung cấp một loại hình dịch vụ mới mẻ cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, chỗ phục vụ cá nhân là ở phần tem phụ để trắng, căn cứ vào yêu cầu của người tiêu dùng mà in thêm nội dung cá nhân, chứ không phải là ở trên tem chính, không phải là “Tôi ở trên tem”

Trong thời kỳ Trung Quốc làm thử dịch vụ “Tem cá nhân” đã phải làm 65 vạn tờ tem cho những người đặt hàng. Tem cá nhân trong thời kỳ này gồm 2 loại tem chính. Đồ án thứ nhất của phần tem chính là “Hội thể thao sinh viên thế giới lần thứ 21” phát hành ngày 22-8-2001. nó gồm có 20 con tem chính mỗi tờ có in cước phí bưu chính, và 20 con tem phụ để giấy trắng, đặt ở phần bên phải của tem chính.

Đồ án tem thứ 2 của phần tem chính là “Hội thể thao lần thứ 9 nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa”. Cả tờ tem có 6 bộ 12 con tem chính có in cước phí bưu chính và 12 con tem phụ. Phần tem phụ đăt ở phía dưới tem chính. Như vậy cả hai loại tem thử nghiệm này đều lấy chủ đề đồ án tem chính là thể thao. Đây là sự mò mẫm tìm tòi của Bưu chính Trung Quốc để xác định những quy tắc nghiệp vụ về tem cá nhân, lắng nghe sự phản ánh của các tầng lớp xã hội để chuẩn bị thực hiện chính thức dịch vụ này. 

Thời gian làm thử, nội dung cá nhân ở trên tem phụ chỉ hạn chế ở các hình ảnh nhân vật được công chúng ghi nhận, những hoạt động lớn chính trị, xã hội, văn hoá, kinh tế lớn ở trong nước và quốc tế... “Đội dự tuyển bóng đá quốc gia Trung Quốc tham gia thể thao Á Châu” “Triển lãm sưu tập tem toàn Trung Quốc’ v…v…Những sản phẩm này được sự nhận xét tốt của công chúng.

Từ 10-05-2002 trở đi, Bưu chính Trung Quốc mở rộng thử đề tài loại tem phục vụ cá nhân, phát hành tem cá nhân có đồ án là “Như ý” hàm ý chúc phúc truyền thống của dân tộc Trung Hoa. Tem chính “Như ý’ gồm 16 con trên một tờ tem, có cước phí bưu chính, tem phụ cũng có 16 con đi liền với tem chính, in hai chữ “Chúc phúc” và để giấy trắng. Nội dung cá nhân trên phần tem phụ thì căn cứ vào yêu cầu của khách hàng giao để in ấn.10-5-2003, Tổng cục Bưu chính Trung Quốc đã giao quyền cho Tổng công ty Sưu tập tem chính thức cung cấp tem cá nhân cho xã hội, phụ trách quản lý trên phạm vi cả nước tem cá nhân, có bộ phận chuyên môn tạo ra thành phẩm phục vụ nghiệp vụ này. Bưu chính các tỉnh thành của Trung Quốc được giao quyền làm đại lý loại dịch vụ này, phụ trách việc tổng hợp yêu cầu đặt hàng về tem cá nhân của các tầng lớp xã hội trong tỉnh mình, tập trung về Tổng công ty Sưu tập tem để tổ chức thực hiện. 

Hiện nay nội dung thể hiện trên phần tem phụ của tem cá nhân có sự mở rộng, chủ yếu nghiêng về hoạt động lớn của trong nước và quốc tế, chúc thọ những nhân vật có tên tuổi của công chúng, những vật có ý nghĩa tượng trưng cho sự may mắn, vật kiến trúc v…v…Trên phần tem phụ không ghi chữ, không sử dụng hình ảnh để quảng cáo thương mại. Tem cá nhân được phục vụ không hạn chế số lượng in và Bưu chính Trung Quốc nhận cả số lượng thấp nhất với tinh thần phục vụ theo yêu cầu. Tuy nhiên, Bưu chính Trung Quốc quy định nội dung thể hiện trên tem phụ phải phù hợp với tinh thần văn minh và đạo đức xã hội chủ nghĩa, cần tuân thủ pháp luật nhà nước, tuân thủ những quy định về sử dụng quyền ảnh chân dung và bản quyền tác giả. Năm 2004, Trung Quốc sẽ lần lượt ra tem cá nhân có đồ án  trên tem chính là: “Hội nghị Hội đồng quản trị Ngân hàng Á châu”, “Đại học Nam Bắc 100 năm”, “Kỷ niệm 100 năm ngày xây dựng trường Đại học Đông Nam”, “100 năm xây dựng trường đại học Dương Châu”, “Kỷ niệm Đại hội thể dục toàn quốc”. “Kỷ niệm 60 năm hội nghị toạ đàm văn hoá Diên An” 

Ở Việt Nam, loại tem cá nhân còn chưa có. Tuy nhiên, theo ông Trưởng phòng nghiệp vụ Công ty tem cho biết tại Hội thảo Công nghệ thiết kế và in ấn tem năm 2003 ở thành phố Hồ Chí Minh giữa Công ty Tem và Công ty in Tem Bưu Điện, vấn đề ra tem cá nhân ở nước ta cũng đã được đề cập đến.

 (Theo temvietnam.vn)