Được thành lập ngày 30/12/1960, Hội Tem Việt Nam đã trải qua một hành trình văn hoá 45 năm, được chia làm 4 thời kỳ:
Thời kỳ thành lập với ông Vũ Quốc Uy, quyền Chủ nhiệm Uỷ ban liên lạc văn hoá nước ngoài làm chủ tịch; thời kỳ khôi phục sau chiến tranh với ông Lê Thành Công, Thứ trưởng Bộ Văn hoá thông tin làm Chủ tịch; thời kỳ phát triển với ông Trương Văn Thoan, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện làm chủ tịch và đến nay bước vào thời kỳ thứ 4 – thời kỳ tăng tốc độ phát triển trên cơ sở xã hội hoá phong trào sưu tập tem trong nước và hội nhập với phong trào sưu tập tem thế giới.
Năm 1960, từ chỗ khởi đầu chỉ có một tổ chức là Hội Tem Trung ương, tập hợp vài chục hội viên ở Hà Nội và mấy tỉnh lân cận, hiện nay Hội Tem Việt Nam đã có 30 thành viên là Hội Tem các tỉnh thành với hơn 6000 hội viên, sinh hoạt trong hơn một trăm câu lạc bộ sưu tập tem với nhiều hình thức và mô hình hoạt động phong phú. Ban chấp hành Trung ương Hội Tem nhiệm kỳ I và II đã có nhiều vận dụng trong chỉ đạo, vừa phát huy tính sáng tạo của địa phương, vừa định hướng phong trào theo từng giai đoạn, sát đúng với thực tiễn, và đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước, kịp thời bổ sung đại diện một số ngành Giáo dục đào tạo, Đoàn thanh niên và cán bộ của đơn vị điển hình vào Ban chấp hành, tạo nên sự gắn kết phong trào giữa trung ương và địa phương, giữa Hội với các ngành hữu quan.
Để xây dựng, phát triển hội và nâng cao trình độ sưu tập tem trong nước, trong các thời kỳ thành lập, thời kỳ khôi phục và thời kỳ phát triển, Hội đã liên tục quan tâm đến công tác huấn luyện, đào tạo để người chơi từng bước hiểu biết về lịch sử tem bưu chính, quá trình hình thành và phát triển ở thế giới và Việt Nam, giới thiệu các loại trưng bày từ thấp đến cao, phương pháp làm các bộ triển lãm một khung, mở, chuyên đề, lịch sử bưu chính, truyền thống... đạt kết quả nhiều mặt. Bên cạnh tạp chí tem của Hội, một số sách hướng dẫn sưu tập tem được xuất bản, một số Hội Tem địa phương cũng ra tập san tem, đem đến cho bạn đọc và người yêu thích môn sưu tập tem ở địa phương những thông tin sát với phong trào cơ sở, vừa là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm sưu tập tem của hội viên vừa phục vụ công tác tuyên truyền ở địa phương.
Đặc biệt trong năm 2005, Hội Tem Việt Nam phối hợp và được Tổng Công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam tài trợ, đã tổ chức thành công đợt tập huấn cho trên 300 cán bộ chủ chốt thuộc 40 đơn vị tỉnh thành với nội dung: “Tem chơi và tổ chức phát triển phong trào sưu tập tem”, những người tham dự được trang bị kiến thức qua các bài giảng và các tài liệu cập nhật đã giúp cho các Hội Tem địa phương có thêm kiến thức, tài liệu tham khảo để có thể tự tổ chức huấn luyện ở cơ sở, đáp ứng kịp thời nhu cầu của phong trào.
Trưng bày, triển lãm tem là kết quả hoạt động của các cấp Hội, phục vụ cho mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội ở địa phương, góp phần giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ. Từ cuộc triển lãm tem đầu tiên năm 1961 tại Hà Nội, chất lượng các bộ trưng bày và trình độ tổ chức còn nhiều hạn chế, 45 năm qua, triển lãm tem có sự trưởng thành vượt bậc cả về trình độ, chất lượng các bộ trưng bày, thể loại, số lượng người tham gia và trình độ tổ chức triển lãm có nhiều tiến bộ. Đến nay, 30 Hội Tem tỉnh thành phố đều có thể tự tổ chức những cuộc trưng bày hoặc triển lãm nhân những sự kiện kỷ niệm ở địa phương được quần chúng chơi tem nhiệt tình tham gia và xã hội hưởng ứng. Đặc điểm của triển lãm tem trong nước ta 45 năm qua quy tụ lại ở mấy nét chính sau:
1-Biết kết hợp chặt chẽ với ngày, sự kiện quan trọng hoặc ngày phát hành tem mới để tổ chức triển lãm làm cho hoạt động sưu tập tem gắn liền với nhiệm vụ chính trị, mang ý nghĩa xã hội cao.
2-Các hội địa phương biết liên kết nhau làm triển lãm như triển lãm tem khu vực Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, miền Trung - Tây Nguyên, Đông Bắc, Đông Nam bộ, đồng bằng sông Cửu Long... trong đó Hội tem tỉnh đăng cai là chủ lực của triển lãm.
3-Trong triển lãm của từng khu vực, ban tổ chức đều coi trọng trưng bày các bộ mang ý nghĩa thời sự chính trị gắn với mục đích triển lãm và các bộ mang sắc thái của địa phương.
Việc tham dự các triển lãm Tem thế giới là vừa thử sức về trình độ, vừa hội nhập để phát triển, đồng thời tăng cường quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng và khu vực. Chúng ta đã chọn cử những bộ đoạt giải quốc gia để tham gia 7 triển lãm quốc tế, đã đoạt 27 huy chương các loại.
Hội Tem Việt Nam là thành viên của Hiệp hội Tem thế giới (FIP) từ năm 1962, Hiệp Hội Tem Liên Á (FIAP) từ năm 1993; chúng ta đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm của một hội thành viên, thường xuyên liên hệ với hiệp hội, cử các đoàn tham dự các hội nghị quốc tế để bạn bè hiểu rõ về Việt Nam hơn và nâng cao trình độ chuyên môn.
Năm 2005, một sự kiện nổi bật có ý nghĩa trong phong trào sưu tập tem nước ta là Đại hội đại biểu Hội Tem Việt Nam lần thứ III được tổ chức với 142 đại biểu đại diện cho 30 Hội Tem tỉnh, thành phố. Đại hội đã tổng kết hoạt động của nhiệm kỳ II, thông qua Điều lệ sửa đổi và phương hướng hoạt động đến năm 2010. Hội Tem Việt Nam vinh dự được đón nhận Huân chương Lao động hạng III của Chủ tịch nước, hơn 30 đơn vị và cá nhân hoạt động cho phong trào sưu tập tem cả nước được nhận Bằng khen của Chính phủ, Bộ BCVT, Bộ VHTT.
Phong trào sưu tập tem 45 năm qua đã khẳng định rõ thêm sưu tập tem là một loại hình hoạt động văn hoá xã hội thu hút được đông đảo quần chúng tham gia, giao lưu rộng rãi, là cầu nối của tình hữu nghị, là sứ giả của hoà bình hợp tác, góp phần tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân việt Nam với các dân tộc trên toàn thế giới. Phong trào sưu tập tem phát triển ở các tỉnh thành phố đã tạo thêm một sân chơi văn hoá lành mạnh, bổ ích cho nhân dân, đặc biệt là thanh thiếu niên học sinh ở địa phương, được lãnh đạo nhiều tỉnh quan tâm bồi dưỡng. Thông qua hoạt động sưu tập tem, người sưu tập đã biết được sâu hơn lịch sử lâu đời của tổ quốc, văn hoá rực rỡ, phát minh khoa học, non sông gấm vóc, các anh hùng, danh lam thắng cảnh, sản vật phong phú, khiến cho người sưu tập càng thêm yêu tổ quốc, dân tộc mình. Sưu tập tem cũng làm phong phú thêm tri thức văn hoá cho người sưu tập. Đề tài tem rất phong phú, người chơi tem từ con tem thu hoạch được tri thức về các phương diện chính trị, kinh tế, khoa học, văn hoá, lịch sử, thiên văn, địa lý... Tem có tính tư tưởng cao, mọi người qua việc thưởng thức các con tem sưu tập đã tiếp nhận được sự giáo dục chân, thiện, mỹ, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cao thượng và thú chơi văn hoá tốt đẹp.
45 năm qua, những gì mà Hội Tem Việt Nam làm được, phong trào sưu tập tem làm được là rất đáng khích lệ nhưng vẫn chỉ là một phần trong việc khai phác tiềm năng văn hoá tem. Trước mắt chúng ta vẫn còn rất nhiều việc phải làm như phát triển phong trào sưu tập tem, thành lập các Hội Tem địa phương ở các tỉnh chưa có Hội, giới thiệu và quảng bá các hoạt động của Hội và tem Bưu chính Việt Nam. Để có thể hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian sắp tới, Hội Tem rất cần nhận được sự quan tâm hỗ trợ của Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương, Ban đối ngoại Trung ương, Bộ Bưu chính Viễn thông, Bộ Văn hoá thông tin, Bộ Giáo dục Đào tạo, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội đồng Đội Trung ương, Tổng Công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam, các ban ngành hữu quan và các địa phương.
Nhiệm kỳ thứ III của Hội Tem Việt Nam (2005 - 2010) đang diễn ra trong bối cảnh Đảng ta sẽ tiến hành Đại hội toàn quốc lần thứ X. Sự nghiệp đổi mới của đất nước sẽ tiếp tục triển khai cả về chiều rộng và chiều sâu cùng với hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hoá hiện nay, giá trị văn hoá trở thành một tiêu chí mạnh để giúp phân biệt một quốc gia này với một quốc gia khác. Hoạt động sưu tập tem là một hoạt động thông qua việc sưu tập và trưng bày đã giúp cho nhiều người hiểu đất nước, con người Việt Nam, hiểu lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hoá của dân tộc Việt Nam và hiểu các nền văn hoá đang cùng tồn tại với nền văn hoá Việt Nam. Trên cơ sở đó, trong nhiệm kỳ khoá III, Hội Tem Việt Nam sẽ phấn đấu xây dựng Hội xứng đáng với vai trò, vị trí của một tổ chức xã hội hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng và trong khuôn khổ pháp luật của Nhà nước, tập hợp rộng rãi những người yêu thích sưu tập tem, đoàn kết, trí tuệ, đổi mới, phấn đấu xây dựng và phát triển phong trào sưu tập tem Việt Nam hội nhập với khu vực và thế giới, có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Tuy nhiên, phong trào sưu tập tem ở Việt Nam còn ít về số lượng và yếu về chất lượng, chưa tương xứng với tiềm năng của đất nước. Hiện chỉ có 6000 hội viên với khoảng vài vạn người sưu tập tem. Từ năm 2006 đến 2010, Hội cần phấn đấu phát triển được 10.000 hội viên, số người chơi tem 50.000 đến 60.000 và phấn đấu những năm tiếp theo sao cho có 1/1000 dân số yêu thích sưu tập tem và tổ chức được nhiều câu lạc bộ sưu tập tem và các hội tem địa phương.
Muốn đạt được mục tiêu đó, thời gian tới phải có cách nhìn mới, có cách tổ chức và hoạt động mới để phát triển. Cụ thể là:
- Nâng hoạt động sưu tập tem, trong đó có kỹ thuật làm bộ trưng bày và triển lãm tem lên một tầm cao nghệ thuật mới để thực sự bổ ích, hấp dẫn, lôi cuốn mọi tầng lớp dân cư tham gia.
- Làm rõ giá trị lợi ích của sưu tập tem, đưa kinh doanh tem sưu tập thành dịch vụ của bưu chính.
- Hội Tem Việt Nam phải phối hợp với Tổng Công ty BCVT VN và các ngành hữu quan tổ chức hoạt động, lấy nền tảng là các câu lạc bộ sưu tập tem để tuyên truyền lòng yêu nước, phát triển kinh tế xã hội, coi sưu tập tem là một hưởng thụ văn hoá cần có trong xã hội và phải có cán bộ có năng lực để chỉ đạo, hướng tới triển lãm tem quốc gia năm 2010 có quốc tế tham dự. Các bộ tem trưng bày của Việt Nam cần vươn lên để có thể sánh ngang trình độ quốc tế, đoạt những giải cao như ý kiến của Bộ trưởng Đỗ Trung Tá đã phát biểu trong Đại hội III Hội Tem VN: “Chúng ta phải nâng cao trình độ làm các bộ tham gia triển lãm nhằm từng bước hội nhập với các nước trong khu vực để năm 2010 Việt Nam có thể tổ chức triển lãm tem khu vực tại nước nhà và trong triển lãm này các bộ sưu tập Việt Nam tham gia phải phấn đấu ở mức trên trung bình về trình độ trong khu vực”. Muốn vậy, giới sưu tập tem phải được đào tạo, hội thảo, tổ chức triển lãm với nhiều thể loại trưng bày.
- Cán bộ làm công tác bưu chính cùng tham gia và ủng hộ phong trào, vận động gia đình tham gia, bản thân mình tham gia và hướng dẫn cách thức chơi tem, tiến tới mục tiêu: Đưa tem chơi là một hoạt động văn hoá xã hội, coi kinh doanh tem chơi là một nghề, có sáng tạo và nguồn cảm hứng.
Năm 2006 là năm đất nước có những sự kiện nổi bật, đó là Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, kỷ niệm 60 năm Quốc hội nước CHXHCNVN (6/1/1946), 60 năm Tem Bưu chính cách mạng VN và một số kỷ niệm khác… Đây cũng là năm đầu Hội triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội III Hội Tem VN và chương trình công tác của Đại hội đề ra, phấn đấu xây dựng và phát triển thêm hội tem địa phương, phát triển thêm câu lạc bộ, phát triển thêm hội viên mới và nâng cao trình độ để hội nhập khu vực và thế giới.
Để chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, một công tác trọng tâm của Hội Tem các địa phương là chủ động phối hợp với Bưu điện tỉnh, thành phố và các ngành hữu quan tham gia vào công tác tuyên truyền của địa phương, trọng tâm là tổ chức triển lãm tem với chủ đề Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Cách mạng Việt Nam, Việt Nam đất nước con người. Hội địa phương cũng khuyến khích có nhiều cuộc trưng bầy ở trường học hoặc ở cấp câu lạc bộ, tạo ra một đợt sinh hoạt chính trị có ý nghĩa. Chú ý động viên lực lượng mới tham gia là thanh thiếu niên. Hội khuyến khích tổ chức triển lãm tem loại 1 khung dành cho thanh thiếu niên cấp tỉnh hoặc cấp khu vực, phối hợp với Trung ương Đoàn và Hội đồng Đội Trung ương tổ chức “Liên hoan tem bưu chính – tuổi trẻ Việt Nam 2006” tại Khánh Hoà nhân kỷ niệm 75 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (2/3/1931 – 2/3/2006) và 65 năm ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh (15/5/1941-15/5/2006). Trong triển lãm đặc biệt quan tâm kết hợp tập huấn sưu tập tem với nội dung thiết thực, bổ ích nhằm nâng cao trình độ sưu tập tem cho thanh thiếu niên, mạnh dạn đổi mới công tác tập huấn để rèn luyện được kỹ năng sưu tập tem cho hội viên ngay trong thời gian triển lãm. Thông qua hoạt động triển lãm tem với chủ đề Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Cách mạng Việt Nam và “Liên hoan tem bưu chính – Tuổi trẻ Việt Nam 2006” trên, các địa phương đẩy mạnh việc kiện toàn công tác Hội, phát triển Hội, hội viên và các câu lạc bộ.
Kế thừa và phát huy những thành quả và kinh nghiệm của 45 năm qua, đưa phong trào sưu tập tem vào hoạt động thực tiễn, đúng định hướng, sáng tạo trong tổ chức và chỉ đạo, chúng ta tin tưởng năm 2006 - năm đầu triển khai thực hiện Điều lệ sửa đổi và nghị quyết của Đại hội III Hội Tem Việt Nam sẽ gặt hái được nhiều thành quả tốt đẹp, tạo đà cho những năm tiếp theo.
Tiến sĩ Hoàng Thọ Thái
Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty BCVT VN
Chủ tịch Hội Tem VN