Đây là ngày lúc mà mọi khoản nợ nần, thăm viếng cần thanh toán cho xong; và mọi thứ tiệc tùng, quà cáp được ban phát.

Tuổi của con người được tính theo năm âm lịch hơn là tính theo ngày sinh như phương Tây. Tết Âm lịch được tính dựa trên một chu kỳ năm. Cách tính cơ bản bao gồm 12 Địa can và 10 Thiên chi, những yếu tố này được ghép thành từng cặp, lẻ với lẻ và chẵn với chẵn để hình thành một chu kỳ có 60 năm và cứ thế được lặp đi, lặp lại trong cách tính năm.

Vào thời nhà Han mỗi thiên chi (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quí), được ghép với tên của một con vật đó là Chuột (Tí), Trâu (Sửu), Cọp (Dần), Thỏ/Mèo (Mão), Rồng (Thìn), Rắn (Tỵ), Ngựa (Ngọ), Dê (Mùi), Khỉ (Thân), Gà (Dậu), Chó (Tuất) và Heo (Hợi) để gọi tên của năm. Thêm vào đó, trước khi 24 giờ của một ngày ở bên phương Tây được sử dụng thì tên của 12 con vật này đã được dùng để gọi tên của 12 giờ trong ngày rồi (một giờ theo cách gọi này bằng 2 tiếng đồng hồ).

Năm Âm lịch (tính theo vòng quay của mặt trăng) khác năm Dương lịch (tính theo vòng quay của mặt trời) ở độ dài của ngày (29 hay 30 ngày) và tháng (12 hay 13). Ví dụ như năm Ất Hợi bắt đầu từ ngày 31 tháng 1 năm 1995 và chấm dứt vào ngày 18 tháng 2 năm 1996; và năm Bính Tí bắt đầu từ ngày 19 tháng 2 năm 1996 đến hết ngày 6 tháng 2 năm 1997. Theo một vài nguồn tin, Âm lịch được hệ thống hoá vào năm 104 trước Công nguyên bắt đầu bằng mùa trăng đầu tiên sau khi mặt trời vào chòm sao Thiên Cẩu.

Vào năm Canh Dần – 1 tháng 2 năm 1950, Nhật lần đầu tiên trên thế giới phát hành tem kỷ niệm Tết Âm lịch.

Từ 1959 đến 1970, Nhật giới thiệu tất cả 12 con vật trên tem

Từ năm 1975, tất cả tem chúc mừng năm mới của Nhật đều có hình ảnh của các con vật trên (trước 1975, tem Tết Nhật thường chỉ có hình của tàu và hoa văn hay các hình ảnh về văn hoá nghệ thuật dân tộc.)

Hàn Quốc phát hành tem Tết đầu tiên vào tháng 12 năm 1959 để chào mừng năm Tân Tí (ảnh dưới)– 1960. Năm 1960, 3 mẫu tem về lễ hội đã được phát hành trong đó có con tem chúc mừng năm mới – năm Nhâm Sửu. Tháng 12 năm 1966, Hàn Quốc phát hành mẫu tem chúc mừng năm mới năm Ất Mùi chung với mẫu tem mừng Giáng Sinh. Từ đó Hàn Quốc phát hành tem chúc mừng năm mới hằng năm ngoại trừ năm 1989 và 1990 vì có những mẫu mã khác được chọn.

Trong số những mẫu tem khác thường của loạt tem từ 1977-1986 là hình ảnh của 9 con vật lấy từ lăng mộ của Tướng Quân Kim Yu Shin.

Một chuỗi đảo nằm giữa Đài Loan và Nhật mang tên Ryukyu, được Mỹ cai quản từ năm 1945-1972, đã phát hành mẫu tem chúc mừng năm Tân Sửu với hình ảnh một cuộc chọi trâu Okinawa. Đây là mẫu tem chúc mừng Tết Âm lịch đầu tiên của Mỹ cũng như của Ryukyu.

Bắt đầu với mẫu tem mừng năm Quí Mão 1963, Ryukyu đã phát hành một loạt 10 tem con vật cầm tinh bằng hình ảnh lấy từ mẫu vải dệt Bingata cổ truyền; nhưng chu kỳ 12 thú cầm tinh của Ryukyu không bao giờ trọn vẹn vì Nhật đã sát nhập và đồng hoá Ryukyu vào Quận Okinawa năm 1972 và từ đó tem Nhật được chính thức lưu hành ở Ryukyu.

Hong Kong phát hành tem chúc mừng năm mới lần đầu tiên vào năm 1967 với 2 con mẫu tem mừng năm Ất Mùi. Mẫu mã của Hong Kong rất bao quát và các tiêu đề rất kỹ lưỡng tỉ mỉ bao gồm từ hình ảnh Nữ hoàng Elizabeth II, đến "Hong Kong", "Mừng Năm Mới", giá tiền bằng Anh ngữ lẫn Hoa ngữ, ngày tây và hệ thống thiên chi, địa can… Hai mẫu mã, hoặc hai giá mặt được phát hành liên tục mỗi năm (mỗi tờ 50 tem và mỗi pane 25 tem) và bị gián đoạn vào năm 1978, năm Mậu Ngọ.

Từ 1987, Hong Kong lại tiếp tục phát hành tem mừng năm mới nhưng khác trước là 4 mẫu tem khác nhau và một tờ tem nhỏ cho mỗi năm. 4 mẫu tem được in trên tờ 100 tem và mỗi mẫu 25 tem. Cũng từ năm 1987 hình ảnh của các con vật cầm tinh cũng xuất hiện trên các nhãn tem in máy (ảnh dưới).

Năm 1997, Hong Kong được trao trả về lại cho Trung Quốc chấm dứt loạt tem mừng năm mới của Bưu điện Hong Kong.

Tem mừng năm mới đầu tiên của Đài Loan xuất hiện vào năm 1965 với hình ảnh các em bé chơi pháo hoa và múa rồng. Năm 1969, năm Dậu tem được phát hành có 2 giá mặt (ảnh dưới). Ngoại trừ hai mẫu mã khác nhau được phát hành năm Ngọ – 1978, Đài Loan liên tục phát hành mỗi năm hai màu và giá mặt.

Trung Quốc phát hành tem mừng năm mới lần đầu vào năm 1980 với con tem lừng danh "Hồng Hầu", được in 100 tem trên mỗi tờ. Hình vẽ chân dung của con khỉ màu đen tương phản trên nền đỏ gây nhiều ấn tượng và cuốn hút giới sưu tầm ở mọi nơi. Năm 1981, Trung Quốc thay thế mẫu vẽ chân dung bằng mẫu vẽ tạo hình. Bắt đầu từ năm 1992, Trung Quốc bắt đầu gấp đôi số mẫu tem cho thể loại này, mỗi năm phát hành 2 tờ tem – một với hình ảnh con vật cầm tinh trong năm và một là chữ đại tự tên của con vật trên nền nghệ thuật cắt giấy cổ điển (ảnh thứ 3 bên dưới).

Macao vào năm 1984 phát hành con tem về chuột trước mặt trăng lớn mở màn cho những bưu hoa chúc mừng năm mới. Họa sĩ thiết kế Jose Candido đã xử dụng cùng một phông cho mỗi tem trong loạt 12 năm này, tất cả được in 5 tem trên mỗi tờ và booklet. Để kỷ niệm mẫu tem cuối trong loạt 12 tem này, Macao đã phát hành tờ kỷ niệm đặc biệt với 12 mẫu (được in giá mặt mới) sắp thành một vòng vuông quanh con rồng (ảnh dưới).

Năm 1996, Mỹ phát hành tem mừng năm Tí, đây là mẫu thứ 4 trong loạt tem được thiết kế bởi họa sĩ lừng danh Clarence Lee ở Honolulu, Hawaii. Tất cả 4 mẫu được bắt đầu từ năm 1993, năm Dậu, là từ các mẫu cắt giấy cổ truyền của Trung Quốc với các chữ thư pháp. Uỷ Ban Cố Vấn Tem Thư Của Nhân Dân (the Citizens’ Stamp Advisory Committee) của Bưu điện Mỹ quyết định phát hành mỗi năm một lần để chào mừng năm mới, và không có sự ràng buộc phải hoàn tất nguyên loạt 12 tem.

Và cứ như thế mỗi năm lại có thêm nhiều quốc gia khác hội nhập vào chủ đề này để phát hành tem chào mừng Năm Âm lịch. Sau Mỹ là Thái Lan. Vào năm 1994 có thêm 16 quốc gia phát hành tem mừng năm Tuất như các nước Mongolia, Tân Tây Lan New Zealand, Bhutan và Phi Luật Tân. Vì con chó là một đề tài phổ thông trên tem chủ đề, nên các nhà sưu tập tem cho rằng các quốc gia trên muốn kiếm thêm ít lợi nhuận trong năm Tuất, và sẽ bỏ vào năm Hợi, năm Tí kế tiếp, nhưng họ đã ngạc nhiên một cách hài lòng khi thấy các nước vẫn tiếp tục phát hành tem chủ đề này.

Năm 1995 – năm Hợi, có 31 quốc gia phát hành 77 mẫu và qua năm 1996 – năm Tí có 40 quốc gia phát hành khoảng 150 mẫu tem.

Ở Việt Nam bộ tem tết theo serial động vật bắt đầu từ năm 1993 (bộ tem tết Quý Dậu). Cho đến nay, Việt Nam đã phát hành đủ bộ 12 con giáp và chuẩn bị cho một serial tem tết tiếp theo với cách trình bày và kích thước tem khác - 12 bộ đầu được thiết kế hình vuông.

( cattleyas19@yahoo.c...)