Trần Phú sinh năm 1904 trong một gia đình trí thức nho học
giàu lòng yêu nước, quê huyện Ðức Thọ, Hà Tĩnh, nơi diễn ra phong trào Cần Vương
dưới ngọn cờ yêu nước của Phan Ðình Phùng, một đỉnh cao của phong trào khởi
nghĩa bùng lan hầu khắp đất nước, chống chế độ thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX.
Từ
thuở ấu thơ, tinh thần yêu nước, chống ách thống trị của thực dân Pháp đã hình
thành trong lòng anh do tác động của thảm cảnh đất nước lầm than, đồng bào bị
bóc lột cùng kiệt, các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc liên tục diễn
ra, nhưng đều bị đàn áp khốc liệt. Chính thân phụ anh, ông Trần Văn Phổ, tri
huyện Ðức Phổ, Quảng Ngãi, biểu thị tinh thần phản kháng mệnh lệnh của chính
quyền thực dân đàn áp quần chúng nông dân nổi dậy chống sưu, thuế năm 1908,
đã tự sát. Thù nhà, nợ nước, kết hợp với những tri thức lý luận cách mạng qua
các tác phẩm của chủ nghĩa Mác - Lê-nin và của Nguyễn Ái Quốc từ nước ngoài
bí mật đưa về nước mà anh tiếp thụ đã nảy sinh lý tưởng và ý chí cách mạng nơi
anh.
Năm 1925, vào tuổi 21, Trần Phú tham gia thành lập Hội Phục Việt, một tổ chức
yêu nước, tiến bộ, song chưa xác định được cương lĩnh hoạt động của mình. Các
thành viên Hội Phục Việt (tổ chức này đổi tên nhiều lần, từ Hưng Nam, cuối năm
1925..., đến Tân Việt tháng 7-1928) đã từng đọc một số tác phẩm của Nguyễn Ái
Quốc và được biết Người mới đến Quảng Châu (Trung Quốc) tìm gặp thanh niên yêu
nước, xây dựng tổ chức cách mạng.
Giữa năm 1925, tại Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam Cách mạng
Thanh niên và mở lớp huấn luyện chính trị cho các thanh niên yêu nước gia nhập
tổ chức này. Biết tin ấy, tháng 7-1926, Hội Hưng Nam cử Trần Phú sang Quảng
Châu bàn việc hợp nhất tổ chức này với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Ðây
là chuyến đi đánh dấu sự chuyển biến quan trọng của Trần Phú từ một thanh niên
yêu nước đang tìm đường lối cách mạng đúng đắn trở thành một chiến sĩ cộng sản,
đi theo con đường cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng nhân dân lao động
mà Nguyễn Ái Quốc đã lựa chọn dưới ánh sáng Chủ nghĩa Mác - Lê-nin.
Từ tháng 8-1926, Trần Phú và các thành niên trong đoàn xuất dương với anh tham
dự lớp huấn luyện chính trị. Nguyễn Ái Quốc là giảng viên chính của lớp này.
Chương trình huấn luyện và nội dung bài giảng được in trong cuốn Ðường cách
mệnh của Nguyễn Ái Quốc.
Sau lớp huấn luyện, Trần Phú trở về Nghệ An, gặp những người lãnh đạo Hội Hưng
Nam trình bày đường lối cách mạng của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, rồi
trở lại Quảng Châu và được Nguyễn Ái Quốc cử đi học Trường đại học Phương Ðông,
khóa học kéo dài từ 1927 đến 1929. Kết thúc khóa học, anh trở về nước, mang
những kiến thức lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng cách mạng của Nguyễn
Ái Quốc để tham gia lãnh đạo phong trào đấu tranh của quần chúng đang bắt đầu
bùng nổ quyết liệt dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam.
Trong thời gian đảm đương các cương vị lãnh đạo cao nhất của Trung ương Ðảng,
Trần Phú đã có nhiều cống hiến cho cách mạng Việt Nam, cách mạng Ðông Dương
và Ðảng ta.
Thông
tin chi tiết thêm về cống hiến của đồng chí Trần Phú.
(Trích báo nhân dân)