Có hơn 3.000
loài vẹt sống rải rác khắp thế giới (trừ Châu Âu và Nam cực) những loài vẹt
sống ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới được chia làm 6 phân họ khác nhau như
: vẹt lory, vẹt mào, vẹt đuôi dài, vẹt xanh, vẹt đuôi dài Nam Mỹ và một số
vẹt đặc trưng cho từng vùng.
Họ vẹt sống ở Nam Mỹ thường có đuôi dài và nhọn. Chúng có bộ lông màu sáng
và được xem là loài lớn nhất.
Loài vẹt sinh sống ở New Zealand và Australia có tên là vẹt “cầu vồng” vì
chúng có sắc lông rực rỡ. Một số loài vẹt xanh Châu Phi là những chú chim
cảnh hết sức nổi tiếng vì chúng biết nói.
Loài vẹt thường có mỏ cong, hai khớp mỏ đều hướng cong về phía trước, phần
khớp trên thường lớn hơn và có chức năng bảo vệ cho lưỡi vẹt. Ngoài việc gắp
và nghiền thức ăn, mỏ vẹt còn giúp nó trong việc leo trèo. Chiểc lưỡi to,
mềm của vẹt vừa là cơ quan xúc giác vừa giúp cho nó có thể phát ra những tiếng
khác nhau và luyện nói. Chân vẹt ngắn và có 4 ngón, ngón 2 và 3 chĩa ra phía
trước, 2 ngón còn lại quặp ra sau. Cấu tạo các ngón chân đặc biệt này giúp
loài vẹt có thể bám chắc chắn và giữ được thăng bằng trên cây. Đôi cánh của
chúng rất phát triển, một số loài còn có đuôi dài để thích nghi với việc bay
lượn.
Ban đầu, lông vẹt luôn nổi bật với màu xanh lá cây, về sau xuất hiện thêm
một số loài có màu đỏ, vàng, xanh nước biển. Một số loài vẹt có bộ lông màu
sáng nhưng ngược lại có vài loài mang màu lông đen, màu tro hoặc trắng. Loài
vẹt có mào thường có kích thước rất khác biệt, có con chỉ bằng kích thước
của một chú chim sẻ so với vẹt Nam Mỹ với chiều dài gần 1m.
Vẹt là loài chim sống theo từng đàn lớn, thức ăn của chúng thường là các loại
quả, hạt và một số loài thực vật khác. Ngược lại, một số loài lại ăn mật ong,
ngay cả các loại côn trùng và ấu trùng cũng trở thành thức ăn của chúng.
Vẹt
thường đẻ trứng trong các hốc cây có sẵn hay trong những chiếc tổ của các
loài chim khác bỏ lại. Trứng vẹt màu trắng, những chú vẹt lớn chỉ đẻ từ 2-3
trứng trong khi những con vẹt nhỏ hơn lại cho ra cả tá trứng. Cả chim trống
và chim mái đều cùng nhau ấp trứng. Chúng có tuổi thọ từ 15 đến 87 năm.
Vì điều kiện có hạn, bài này chỉ giới thiệu một số loài vẹt đặc trưng vủa
từng vùng... Như loài vẹt Lory có các loài Lory đỏ, xám, khoang, đặc biệt
là loài vẹt Stephen quý hiếm, lần đầu tiên năm 1907 người ta phát hiện ra
loài vẹt này có mùi thơm chúng thường sống ở vùng đảo hoang Nam Thái Bình
Dương.
Loài vẹt Cầu Vồng (rainbow lorikeets) trở thành loài chim cảnh được ưa chuộng
nhất trên thế giới vì chúng có bộ lông màu sắc như cầu vồng. Hay như loài
vẹt Phillipin Hanging Parrot sống trên đảo Mindanao được nhà nước bảo vệ cấm
săn bắt...
Trong
6 họ vẹt thì loại vẹt mào có kích thước lớn hơn. Chúng có chiếc đầu lớn với
chiếc mào đầy ấn tượng và có thể xoè ra như cái quạt. Loài vẹt mào thì có
mào xanh, vàng, hồng, mào Pucospus, Gang Gang... Chúng thường sống ở quần
đảo Salomon ở Australia.
Trong các loài vẹt trên thế giới thì vẹt Nam Mỹ là loài lớn hơn cả. Màu sắc
lông rất phong phú, chúng cũng sống từng đàn và rất ngoạn mục, kỳ diệu khi
chúng cùng tụ đàn bay lên xà xuống như những ánh chớp muôn hồng ngàn tía nơi
bìa rừng... Đó là các loài vẹt xanh tía, vẹt vàng xanh, vẹt đỏ, vẹt cánh xanh...
Các loài vẹt ở Châu Phi có vóc dáng nhỏ, mập, tiếng kêu to... có khả năng
thích nhgi mọi môi trường. Vẹt xanh Châu Phi thường có các loài vẹt đầu xám,
mặt đỏ, cánh đen, má đen... Nhiều loài được các quốc gia chú ý bảo vệ.
Với loài chim cảnh đầy màu sắc - Vẹt đang là đề tài tem sưu tập của nhiều
bạn trẻ ở nhiều nước... Và tem về vẹt ở các nước rất phong phú, cũng rực rỡ
muôn màu như chính nó.
(Tạp chí tem số 58)