Tại đó Chủ tịch Hội đã có một bài phát biểu quan trọng. Cuộc hội thảo gần như đi đến thống nhất kết luận là phong trào sưu tập và việc kinh doanh tem chơi ở Trung Quốc trong thời gian qua lúc trồi lúc sụt có nguyên nhân quan trọng là việc nhận thức và quán triệt quan điểm văn hoá còn chưa đầy đủ; có người ; có nơi, có lúc còn nặng nề về thương mại mà nhẹ về văn hoá.

Chúng ta được biết phong trào chơi tem ở Trung Quốc vì nhiều lý do đã khởi động muộn so với nhiều nước Âu, Mỹ, Nhật, nhưng những năm sau này (từ thập niên 80 của thế kỷ trước trở đi) đã phát triển rất mạnh mẽ. Số người sưu tập tem chơi gần 100 triệu, trong đó số hội viên chính thức của Hội Tem Trung Quốc lên đến trên dưới 20 triệu. Lượng tem bán ra để làm tem chơi hàng năm là hàng tỷ. Doanh thu của dịch vụ tem chơi có năm đã chiếm tới 1/20 tổng doanh thu của nghành Bưu chính, và có năm chỉ có dịch vụ chơi tem là có lãi còn các dịch vụ Bưu chính khác thì bị lỗ. Đã có lúc có người đặt vấn đề là có nên tiếp tục hâm nóng phong trào sưu tập tem chơi và hoạt động kinh doanh này nữa hay không. Nhưng sau đó, tình hình có lúc như bong bóng xì hơi sa sút trầm trọng. Tại sao như vậy ? Có nhiều lý do, nhưng có một lý do căn bản đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng, đó là đã có nhận thức và làm việc sai lệch trong việc sưu tập và kinh doanh tem chơi : đi nặng vào thương mại hoá mà xem nhẹ phần văn hoá trong hoạt động sưu tập và kinh doanh tem chơi, mà thể hiện rõ nét nhất là nhiều người sưu tập nhằm vào mục đích kinh doanh kiếm lợi là chính và phía phát hành cũng đã tăng số lượng in và phát hành, đẩy mạnh kinh doanh dịch vụ ; còn báo chí và các phương tiện truyền thông thì cũng đã tuyên truyền nhiều về mặt kinh doanh, tình hình sưu tập sôi động, mà ít chú ý làm rõ ý tính chất văn hoá phong phú trong hoạt động tem chơi. Nhưng lúc đầu người ta mới thấy một số mặt sai trái của vấn đề, như phát hành lượng tem quá nhiều, phát hành không có giới hạn thời gian, rồi các hiện tượng tiêu cực khác như xuất hiện tem giả, bán tem dưới giá mặt, đầu cơ về tem v..v.. nhưng chỉ đích danh nguyên nhân cơ bản của vấn đề là việc mới gần đây, đặc biệt là sau bài phát biểu của Chủ tịch Hội Tem Trung Quốc Lưu Bình Nguyên, đăng đầy đủ trên tạp chí “Sưu tập tem chơi Thiên Tân”, “Sưu tập tem sưu tập những gì ?”. Các giới tham gia bình luận sôi nổi, khẳng định vấn đề và đề xuất phương hướng khắc phục.

Tại cuộc họp lần thứ 2 Ban Chấp hành khoá 5 Liên hiệp Hội Tem Trung Quốc, Chủ tịch Lưu Bình Nguyên đã có lời kêu gọi là “Việc sưu tập tem phải tiến hành cải cách từ gốc ; việc sưu tập tem cần được dư luận đúng đắn chỉ đường!”. Nay việc thảo luận “Sưu tập tem sưu tập những gì ? là rất quan trọng, đã làm cho đông đảo các nhà sưu tập hiểu rõ mục đích sưu tập tem, khắc phục hiện tượng nông nổi ; ổn định đội ngũ sưu tập tem, tăng cường tư tưởng tập hợp ; phát huy chỉ đẫn đúng đắn của dư luận...”, “Phải giáo dục nhắc nhở người sưu tập tem quay trở lại mục đích là cách làm đúng đắn của hoạt động sưu tập tem, lấy văn hoá sưu tập tem, tri thức sưu tập tem và giá trị tư tưởng của sưu tập tem để thống nhất tư tưởng của giới sưu tập v..v..”

Thực ra đi sâu vào bản chất của con tem sưu tập, thì đó là vấn đề văn hoá và giáo dục, vấn đề thị hiếu thẩm mỹ, vấn đề nâng cao giá trị nhân văn của con người. Nếu không con tem chỉ là một chứng từ thanh toán cước phí, và sau khi đã hoàn thành chức năng đầu tiên của nó rồi thì nó không còn tác dụng gì nữa, nó chỉ là một mảnh giấy loại không hơn không kém. Nhưng chính bởi con tem là một hoạ phẩm thu nhỏ, nó có nhiều hình ảnh tinh tế, phản ánh con người và cảnh vật, có nhiều ý nghĩa về văn hoá, lịch sử, giúp cho con người có thể tìm hiểu về đất nước, con người và thế giới, thưởng thức nghệ thuật, nên nó cũng là một văn hoá phẩm đặc biệt, hấp dẫn nhiều người muốn sưu tập. Việc sưu tập tem là một hoạt động mang tính văn hoá, dù có việc mua, việc bán, có kinh doanh thu lợi,nhưng phải lấy ý nghĩa văn hoá làm cốt lõi thì mới có thể phát triển được, còn nếu coi nhẹ vấn đề đó mà chỉ nặng về vấn đề kinh doanh thương mại, dẫn đến đầu cơ tích trữ, mua bán chụp giụt để kiếm lợi nhuận tối đa, làm lu mờ hoặc mất ý nghĩa văn hoá, thì sự việc sẽ bị thiên lệch, khó mà phát triển đúng hướng, nhanh chóng và vững chắc được.

Với kinh nghiệm về tình hình diễn ra ở Trung Quốc, tôi xin kiến nghị những người có trách nhiệm hãy cho xem xét đánh giá lại tình hình hoạt động sưu tập tem ở Việt Nam, đẩy mạnh việc tuyên truyền phổ cập ý nghĩa văn hoá của hoạt động này, nhằm thúc đẩy phong trào sưu tập, đem lại các hiệu quả giáo dục còn có tác dụng to lớn hơn, từ đó mà phát triển kinh doanh, làm tốt việc kinh doanh có hiệu quả đáng kể về mặt kinh tế, nhưng vẫn phải lấy việc phục vụ phong trào làm động lực và mục tiêu chính. Tin rằng nếu làm được điều đó thì phong trào sưu tập và kinh doanh tem chơi ở Việt Nam, sẽ có bước phát triển mới, sáng sủa hơn.

(Tạp chí tem số 66)