Trong lịch sử phát hành tem Trung Quốc, dùng hình tượng 56 dân tộc làm 1 bộ tem cũng là lần đầu tiên. Đó là bộ tem gồm 56 con tem "Đại đoàn kết dân tộc" - Kỷ niệm 50 năm thành lập nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa 1949-1999". Bộ tem được phát hành trên toàn quốc vào ngày 1/10/1999. Tác giả của nó là hai người phụ nữ: hai mẹ con bà Châu Tú Thanh_Kim Hương.

Bộ tem đặc biệt cho nên cũng ẩn chứa một câu chuyện đặc biệt...

Bộ tem 56 dân tộc Trung Quốc

Uớc mơ của 10 năm trước...

Từ năm 1989, kế hoạch thiết kế bộ tem "Đại đoàn kết dân tộc" đã sớm được Phòng sản xuất tem Tổng công ty tem Trung Quốc đề xướng vào dịp kỷ niệm Quốc khánh 40 năm. Người ta đã làm rất nhiều việc cho sự ra đời của nó. Các cơ quan chuyên ngành đã mời 2 vợ chồng hoạ sĩ Kim Tiệp Trung-Châu Tú Thanh (vốn có tài và có nhiều hiểu biết về cuộc sống của các dân tộc thiểu số) tham gia.

Châu Tú Thanh và Kim Tiệp sanh cùng năm, cùng tốt nghiệp khoa Hội hoạ Học vịên Mỹ thuật Lỗ Tấn. Cả hai cùng là hội viên Hội Mỹ thuật Trung quốc, thường trực Hiệp hội Hội hoạ truyền thống Trung Quốc, đã từng giảng dạy ở khoa Mỹ thuật ĐH dân tộc Trung ương.

Nhiều tác phẩm Công bút và Tả ý (2 trường phái khác nhau của hội hoạ truyền thống Trung Quốc) của hoạ sĩ Kim đã được Viện Mỹ thuật TQ cất giữ.

Hơn 30 năm giảng dạy ở Đại học, mỗi năm bà Châu Tú Thanh đều đi đến những vùng dân tộc thiểu số để khảo sát và sưu tầm tư liệu.

Bà gần như đến tất cả các vùng dân tộc thiểu số trên toàn TQ. Riêng tỉnh Vân nam có nhiều dân tộc thiểu số nhất, bà đã đến 11 lần. Bà học được tiếng dân tộc Thái và sử dụng thành thạo ngôn ngữ này để giao tiếp với người địa phương.

Bà trực tiếp quan sát cuộc sống của người dân tộc, cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng chia sẻ vui buồn với họ. Thời kỳ chưa có máy ảnh, bà phải dùng bút để ghi nhận những tài liệu, hình ảnh.

Bà là người có tài trên cả 2 trường phái Công bút và Tả ý. Các tác phẩm "Thiếu nữ dân tộc Đồng, Tân nương, Tửu ca bản Mèo, Phong tình người Ngõa,...đều được Hội Mỹ thuật Trung quốc lưu giữ, đều được giới thiệu trong các sách hội hoạ và đã nhiều lần được triển lãm ở nước ngoài.

Năm 1989, nhiệm vụ thiết kế bộ tem "Đại đoàn kết dân tộc" được giao cho 2 vợ chồng bà với tài liệu từ thực tế của các dân tộc. Ngày đêm họ miệt mài hoàn thành ý tưởng về bộ tem này..Nhưng khi đó các điều kiện, phương tiện còn hạn chế, cho nên ý tưởng về 1 bộ tem với 56 con tem (vào thời điểm này gần bằng số lượng tem TQ phát hành trong hơn nửa năm), tưởng đã phải huỷ bỏ.

Cuối cùng, dưới sự chỉ đạo của của các cấp liên quan. Họ đã thiết kế 1 con tem với hình ảnh 56 dân tộc hội tụ trước Thiên An Môn, để kỷ niệm Quốc Khánh 40 năm. Đây là lần đầu tiên hình tượng 56 dân tộc xuất hiện trên tem TQ. Dù nhận được sự tán thưởng của các chuyên gia, họ vẫn tiếc cho ý tưởng ban đầu. Họ vẫn tràn đầy niềm tin và tự an ủi: Đợi đất nước giàu mạnh, đợi kỷ niệm Quốc Khánh 50 năm, nhất định sẽ thực hiện ước mơ này.

Ý tưởng "Đại đoàn kết dân tộc"lại được nêu ra trong 1 phiên họp Quốc hội vào cuối năm 1996. Từ sau năm 1990, Châu Tú Thanh và chồng đã lần lượt sáng tác những bức tranh phản ánh cuộc sống của 56 dân tộc. Họ vẽ tranh cổ vũ cho Đại hội thể dục thể thao các dân tộc thiểu số toàn quốc. Tác phẩm diễn tả sự hoà tấu nhạc cụ truyền thống của 56 dân tộc, được tham gia và đoạt giải thưởng. Thế nhưng vì vất vả thành bệnh, hoạ sĩ Kim Tiệp Trung đã mất năm 1993. Trước lúc mất, ông vẫn tiếc nuối vô cùng, nói với vợ"...Cố gắng hoàn thành ý tưởng về bộ tem "Đại đoàn kết dân tộc..."

Tháng 9/1997, Cục bưu chính triệu tập các cơ quan trên toàn quốc để tiến hành thảo luận việc chọn đề tài thiết kế bộ tem chào mừng 50 năm Quốc khánh. Có người đề nghị lấy chủ đề bộ tem là ảnh chân dung các dân tộc. Châu Tú Thanh không đồng ý. Bà cho rằng nếu chỉ vẽ chân dung thì rất khó thể hiện được đặc điểm của 56 dân tộc. Hình thức biểu hiện có giá trị nhất phải phản ánh được sinh hoạt và phong tục tập quán của các dân tộc. Và phải vẽ toàn thân với hình ảnh 1 đôi nam nữ mới biểu hiện toàn diện mạo của các đại gia đình nhân dân Trung Hoa. Sau khi thảo luận sôi nổi, mọi người tán đồng quan điểm của bà.

Tháng 3/ 1998, Cục bưu chính quyết định dùng hình thức đấu thầu để chọn người thiết kế bộ tem này. Yêu cầu phải có đề cương bằng chữ và bản vẽ miêu tả 56 dân tộc cùng chào mừng Quốc khánh, và 4 tranh riêng thể hiện cuộc sống của 4 dân tộc :Duy ngô Nhĩ, Tạng, Mèo, Di.

Châu Tú Thanh với kinh nghiệm và tư liệu đã có hai đề án tham dự. Trong đề án của bà, 56 con tem nhỏ được bao quanh bởi 1 con rồng lớn là Vạn Lý Trường Thành. Bên dưới bộ tem là hai đường dợn sóng ngụ ý cho Hoàng hà và Trường Giang. Bà miệt mài vẽ ngày đêm, không còn thời gian để đi chợ nấu ăn.

Uỷ ban bình chọn tem đã làm việc rất công bằng, tên tác giả không được biết, chỉ có ký kiệu theo số thứ tự. Kết quả, Châu Tú Thanh được chọn. Khi biết tin này, bà xúc động nâng di ảnh chồng lặng lẽ nói với ông: Ông Kim ơi! nguyện vọng của ông sắp thực hiện được rồi..."

SỰ CỘNG TÁC TUYỆT VỜI CỦA MẸ VÀ CON GÁI

Đề án được chọn, công việc thiết kế cứ thế càng gian khó và phức tạp hơn. Do yêu cầu về chính trị và nghệ thuật đều phải cao, dựa theo ý kiến các bên, còn phải vẽ lại bản thảo phác hoạ. Sau đó, gởi đi duyệt lại, chờ có con dấu đồng ý mới coi kết thúc, lượng công việc khổng lồ như thế, liệu 1 phụ nữ yếu đuối có thể gánh vác nổi hay không? Bà thầm cầu khấn :"ông Kim ạ! ông hãy phù hộ cho tôi. Đây là mơ ước của cả 2 vợ chồng chúng ta..."

Cô con gái duy nhất của hai người-Kim Hương, biên tập viên mỹ thuật của tờ" Nhân Dân hoạ báo ", luôn bên cạnh mẹ. Song bà có những đòi hỏi rất cao ở con gái. Kim Hương sử dụng thành thạo vi tính, đã tận tình giúp đỡ mẹ khi vẽ bản phác hoạ, cảm nhận về màu sắc của Kim Hương rất tinh nhạy, cô phụ trách phần màu sắc. Có sự hậu thuẫn mạnh mẽ của con gái. Mỗi sáng bà Châu Tú Thanh dậy từ 4 giờ sáng, cần mẫn ngồi vẽ, có nhiều lúc tay sưng tấy đến nỗi không thể cầm bút được.

56 bức hoạ ngốn hơn 1 năm thời gian. Trong đó, số lượng bản vẽ, phác thảo, bản vẽ hiệu quả, bản chỉnh sửa, bản vẽ tay, bản vẽ vi tính, vẽ mực tàu, giấy, màu sắc, ...thật khó mà thống kê nổi!

Mấy lượt đến các vùng dân tộc thiểu số để thăm dò, hỏi ý kiến của các chuyên gia. Bộ tem "ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC" được thể hiện nghiêm ngặt từ các trên cả phương diện chính trị lẫn nghệ thuật. Có thể coi đây là một điển hình trong việc thiết kế tem.

Để bộ tem này hoàn toàn chính xác, không có 1 sai lầm nào. Các thành viên ban giám khảo gần như đi khắp cả nước, tích cực phối hợp với những chuyên viên hàng đầu của các dân tộc...Làm đi làm lại, sửa đi sửa lại, tỷ lệ chỉnh sửa bản thiết kế lên tới 90%. Hai mẹ con đã cần mẫn không ngừng để hoàn thiện công việc.

CÔNG ĐOẠN CUỐI CÙNG:

Tháng 11/1998, bộ tem "Đại đoàn kết dân tộc" do họạ sĩ Châu Tú Thanh thiết kế đã được Cục Bưu chính quốc gia chấp nhận. Lúc này số bản vẽ của bà đã chất cao nửa mét.

Bộ tem in xong, thật tuỵêt! Để in đẹp, Cục in ấn quốc gia đã cho nhập khẩu dây chuyền sản xuất tem hiện đại. Đồng thời thành lập "tổ 9956" chuyên phụ trách in bộ tem này. Cùng với sự vận chuyển của máy in, bộ tem "Đại đoàn kết dân tộc kỷ kiệm 50 năm thành lập nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa 1949-1999" từ từ xuất hiện. Các nhân vật dân tộc như đang sống dậy ca hát, nhảy múa...

Ngày 1/10/1999, sau khi tham gia buổi ra mắt bộ tem. Bà Châu Tú Thanh cùng con gái Kim Hương đã đi đến 1 cánh rừng quýt bên bờ sông Âu giang, ngoại thành huyện Thanh điền, tỉnh Chiết giang. Đó là quê hương của ông Kim Tiệp Trung. Ông đã sinh ra ở đây, trưởng thành tại đây và cũng yên nghỉ tại đây.

Bà và con gái đem cả bộ tem nhẹ nhàng đặt trước mộ chồng, không ngừng rơi lệ,...Rất lâu sau, bà mới thốt lên:"Ông Kim ạ! Tôi và con gái đã cùng thực hiện được ước mơ thuở sinh thời của ông. Ông có thể yên nghỉ được rồi..."

(theo báo Phụ nữ)